Henk Goos (79 jaar) en Rudolf Jochems (79 jaar) zijn beiden al twintig jaar vrijwillig actief voor de Boekenmarkt, die elke laatste zaterdag van de maand in het Trefpunt plaatsvindt (niet in juli en december).

Van klein naar groot

Het idee ‘Boekenbeurs’ ontstond 28 jaar geleden. Er was een boekenkast in het Trefpunt waar mensen regelmatig boeken in plaatsten. De toenmalige directeur van de stichting bedacht dat het wellicht interessant was om deze boeken tegen een zacht prijsje door te verkopen en de opbrengst aan een goed doel te besteden. Het begon klein en groeide in de loop der jaren uit tot de omvangrijke en aantrekkelijke handel die het nu is.

De huidige Boekenmarkt is in handen van een aparte stichting: Stichting Vrienden van Ouderenwerk Heiloo. Henk Goos is secretaris in het stichtingsbestuur, en ‘de drijvende kracht achter de boekenbeurs, degene die de vrijwilligers bij elkaar houdt’, aldus Rudolf Jochems die als gewone vrijwilliger op vrijdagmiddag helpt bij de opbouw en op zaterdag bij de verkoop en na afloop opruimen. Voor het opbouwen is een grotere groep van 12 a 14 man beschikbaar. Bij de verkoop een vaste ploeg van zes personen, waaronder een gastvrouw en een kassière.

Alle boeken worden gekeurd

Het principe is eigenlijk niet veranderd. Iedereen kan tweedehands boeken afgeven bij de balie van het Trefpunt. Alle boeken die binnenkomen gaan door de selectie. Henk doet samen met collega-vrijwilliger Bert de inhoudelijke beoordeling. Elk boek wordt bekeken op uiterlijk: slonzige of stukgelezen boeken worden afgekeurd, en ook oude bibliotheekboeken worden niet doorverkocht. Verder is de beschikbare ruimte een beperkende factor – de opslagkamer is eigenlijk altijd vol – dus niet alles komt door de keuring. Bij de boeken die wel worden geaccepteerd, wordt de prijs bepaald; ze gaan ofwel naar de ‘1 euro-afdeling’ ofwel krijgen een eigen prijs. Henk legt uit dat hij alle boeken codeert door met zacht potlood een datering en een prijs in het boek te schrijven. Bij het bepalen van wat een boek zou kunnen opbrengen zoekt hij soms informatie op internet, kijkt naar de waardebepaling nieuw en tweedehands, en als een boek er goed uitziet ‘ga ik op een derde zitten.’ De prijsstelling is laag omdat de Boekenmarkt geen commerciële doelstelling heeft, alles wat verdiend wordt is voor goede doelen. De enige onkosten zijn voor de huur van de opslagkamer en de lokalen en de consumpties voor de vrijwilligers.

Tien boekendozen opgestapeld

De twee lokalen waar de Boekenmarkt plaatsvindt, worden door de week gebruikt voor creatieve cursussen, dus er is een complete herinrichting nodig. De boekenvoorraad moet vanuit de opslagkamer naar de lokalen worden gebracht. Rudolf is ‘de klusser’ van de vrijwilligersgroep, hij heeft slimme oplossingen bedacht en gemaakt: de grote boekendozen worden bewaard in hoge stapels, tien bovenop elkaar op een stevig houten plateau met zwenkwielen, zodat ze vrij soepel te verplaatsen zijn – het past precies onder de deurpost en beperkt het sjouwen en tillen van de zware dozen. Zo’n twintig stapels vormen de voorraad. Daarmee is de voorraadkamer vol. Met voldoende mankracht zijn in anderhalf uur alle boeken naar de lokalen gebracht en uitgestald. Dan is er een gezamenlijk drankje tot besluit, gezellig en goed voor de verbinding.

Ook voor handelaren

Er is een lokaal waar alle boeken 1 euro kosten, daar liggen de titels die populair zijn en ruim beschikbaar zijn in het tweedehands circuit. ‘Bijvoorbeeld Hendrik Groen; die kun je nu overal kopen, dat brengt in principe niks op, daarom gaan die naar het goedkope lokaal. Of David Baldacci, daar hebben we nu al twee en een halve doos vol van. Daar hoeft niks meer bij!’ In het andere lokaal zijn alle boeken afzonderlijk geprijsd, daar zitten soms bijzondere dingen bij.

Door de lage prijzen is de Boekenmarkt ook een aantrekkelijke plek voor handelaren die met tweedehandsboeken op (toeristische) markten staan. Verschillende handelaren komen om 10 uur in de ochtend hun slag slaan, ze nemen soms hele dozen tegelijk mee. Rudolf vertelt dat het soms tot opmerkingen van de ‘gewone’ klanten leidt: ‘Maar ons aanbod is groot zat en iedereen heeft dezelfde kans. Als een handelaar zo’n Baldacci-doos ziet staan en de hele doos meepakt, is dat voor ons goede handel. Daar kunnen zomaar zestig boeken in zitten. Hij betaalt er ook voor, net zoveel als iemand die losse boeken koopt. Bovendien moet hij er ook nog iets aan kunnen verdienen als hij ze op de markt gaat verkopen; hij moet een kraam huren, een hele dag werken. Als wij op een hogere prijs zouden gaan zitten – stel niet een derde maar de helft – dan kan hij er niks bovenop doen en zou hij ze niet van ons kopen. Maar we trekken niemand voor en we houden nooit iets apart!’

Verzamelaars tippen

Er komen aardig wat vaste klanten elke maand opnieuw kijken of er wat te vinden is. De verkoopvrijwilligers leren deze mensen in de loop van de tijd kennen en weten soms precies waar iemand blij van wordt: ‘Als ik weet dat iemand Simon Carmiggelt spaart, en er is wat binnengekomen dan vind ik het leuk om hem te tippen – ga maar even in die hoek kijken, ik denk dat er misschien iets voor je tussen zit.’ vertelt Rudolf, die zelf een grote verzamelaar van Peter van Straaten is.

Aan het begin van de ochtend tussen 10 en 11 uur is het vaak heel druk, en het laatste uur tussen 12 en 13 zijn er vaak weinig klanten. Fijn voor mensen die rustig eens willen snuffelen of voor het eerst komen neuzen.

Goede doelen

De opbrengst van de Boekenmarkt wordt – na aftrek van de onkosten – besteed door het stichtingsbestuur, waar Henk Goos als secretaris en Bert als bestuurslid zijn afgevaardigd en waar de andere bestuursleden onafhankelijk van Het Trefpunt in deelnemen. Het grootste deel van de opbrengsten gaat naar activiteiten die ouderen in Heiloo ten goede komen en dit wordt bepaald in samenspraak met Marian van Dam namens de stichting Fondsenwerving Welzijn Ouderen in Heiloo (onderdeel van Het Trefpunt). Daarnaast gaat 15 a 20 procent van de opbrengst naar eenmalige bestedingen en sponsoractiviteiten. Henk: ‘Ik haal veel informatie uit de Uitkijkpost over wat er lokaal speelt en nodig is. We kijken in eerste instantie naar ‘onze’ leeftijdsgroep van de ouderen, zo hebben we bijvoorbeeld gedoneerd aan het hospice in Egmond en in Alkmaar. Maar soms ook iets heel anders, een ziek kind dat met dolfijnen wil zwemmen. We krijgen soms ook rechtstreeks brieven waarin om een bijdrage wordt gevraagd, dan wordt in het bestuur besproken of we een donatie zullen doen.’

Door Leonie Zwetsloot